Dünya kısırlaştırma günü (World Spay Day)

Şubat 28, Humane Society tarafından desteklenen dünya kısırlaştırma günüdür. Bu günün amacı hayvanların kısırlaştırılması hakkında bilinci arttırmak ve bunun önemini vurgulamaktır. Sokağa atılmış, ölüme terkedilmiş hayvanların sayısını azatılması ve kontrolsüz çoğalan hayvanların artmasınının engellenmesi amaçlanır. Dünyanın çeşitli bölgelerinde bu günde düşük üçretli kısırlaştırmalar yapılarak bugüne özel aktiviteler düzenleniyor. Türkiye 'de bildiğim kadarıyla bu konuda hiç girişim yok ve bir dernek tarafından desteklenmiyor. Özellikle İstanbul 'da artan sahipsiz sokak köpeği sayısı düşünüldüğünde bunun ilginç olduğunu düşünmeden edemiyorum.

Ben de bu gün vesilesi ile kısırlaştırma konusundaki düşüncelerimi paylaşmak isterim:

1. Bakılmayacak yavruların üretilmesini insani bulmuyorum. Doğacak yavruların bakımı sağlanamıyorsa sokağa atılır ve hiçbir canlı sokağa atılmayı ve acı çekmeyi hakketmez. "Eşe dosta veririz" gibi garantisi olmayan rahat düşünceler bana göre sorumsuzca kurulmuş cümleler. Eşe dosta verince iş bitiyor mu? Ya onlar sokağa atarlarsa? Ya iyi bakmazlarsa? Ve almaktan vaz geçerlerse?

2. Üreme ile ilgili "evcil hayvanım bir defa olsun bunu yaşasın" gibi cümleler çok duyuyorum. Hayvanın üremesi ile empani kurulmasını anlıyorum, ancak doğacak ve sokağa atılacak yavrular ile empati kurulamamasını anlamıyorum.

3. Tavşan sabipleri: Tavşan üreme hızı konusunda adı çıkmış bir canlıdır (bkz. Playboy tavşanı, bkz: Avusturalya tavşan felaketi). Bir tavşan her doğumda 6-8 arası yavru üretiler. Hamilelik 31 gün sürer. Doğumdan sonra çok kısa bir süre içerisinde tekrar hamile kalırlar. Matematiği kuvvetli olanlar 1 sene içerisinde 2 tavşandan kaç adet tavşan üretilebileceği konusunda hesabı yapıversinler artık. (100 üzerinde diyebiliriz) Yani tavşan üremesi şaka değil. Gerçekten.

4. Bir canlıya evde bakıyorsanız onu zaten doğal ortamından ayırmışsınızdır. Hem evde besleyip hem de "doğallığını bozmamak için kısırlaştırmamak" mantıklı bir bakış açısı değil. Hem eve alıp hem de kısırlaştırmamak hayvana yapılan bir haksızlık. Doğallık konusuna bu kadar takılıyorsanız evinize almayın o zaman olsun bitsin demeden geçemiyorum ve buraya kocaman bir smiley koymak istiyorum. :)

5. Kısırlaştırılmayan dişiler rahim kanseri ve pyometra gibi hastalık riski altındadırlar. Kısırlaştırılmayan erkekler çok agresif olur. Kısırlaştırılmayan hayvanlar kızgınlaşma döneminde psikolojik olarak çok zorlanırlar. Boş yere acı çekerler, aksi ve mutsuz olurlar.

6. Kendi tavşanımdan örnek vermek istiyorum: Topi 'yi zamanında ksıırlaştırmadığımız için rahim ve yumurtalılarıyla ilgili  çok büyük sağlık problemleri yaşadık. Ameliyat edilip rahim ve yumurtalıklar alındıktan sonra (yani kısırlaştırıldıktan sonra) daha mutlu, sakin ve bizimle daha rahat ilişki kuran sevgi kelebeği bir tavşanımız oldu. Onu zamanında kısırlaştırmadığımız için çok pişmanız.


Sonuç:

Tavşan da bir memeli hayvan olduğuna göre, kedi ve köpek gibi onlun da kısırlaştırılması gerekir. Bu konuda niyeti olanlar veterinerine veya veteriner fakültesine danışabilir. Kısırlaştırma ile uğraşamam diyenler zaten evcil hayvan almamalı ve beslemeliler.

Bilgi almak isteyenler bu sayfaları ziyaret ederek bilgi alabilirler: 

https://spaydayportal.humanesociety.org/

Çok sevdiğimiz House Rabbit Society de bu günün destekçilerinden biri. Bu kampanyayla ilgili yazılarına buradan oluşabilirsiniz.

Dökülen tüyler ve fırça

Tüy dökme sezonuna girdik. Her zaman kullandığımız fırçaya alternatif olarak yurtdışındaki forumlarda önerilen plastik fırçaları denemeye karar verdim. Petshop'larda köpek reonunda satılıyor. Plastik olduğu için metal tarak gibi tavşanın canını yakmıyor, huylanmasına neden olmuyor. Ele takıliyor ve tavşanı her zamanki gibi seviyorsunuz ve bir sürü tüy topluyor! Çok başarılı bulduk, kesinlikle öneririz.

Tuvalet alışkanlığının sırları

Tavşan bakımı ile ilgili en zor iki konu kemirme kazaları ve koku sorunudur. Genellikle tuvalet alışkanlığı kazandırılmamış tavşanlarda koku o kadar büyük bir sorun haline gelir ki, hikaye tavşanın evden gönderilmesi ile son bulur. Koku ile başetmenin yöntemleri aslında oldukça basit: Tuvalet alışkanlığı kazandırdıktan sonra hergün tuvaletini değiştirmek ve koku emici maddeler kullanmak.

Her tavşanlı evin ve tavşan sahibinin bu sorun için farklı çözüler geliştirmiştir. Ben bu yazıda biraz bunları derlemek ve kendi bulduğum en optimal tuvalet kombinasyonunu anlatmak istiyorum.

Tavşan tuvaletlerinde ne kullanmak lazım, önemli noktalar üzerinden geçelim:
- Kedi tuvaletlerinde kullanılan kedi kumları tavşanlara uygun değildir, kumların popolarına yapışması durumunda çok riskli durumlarla karılaşılabilir.
- Gazete aslında emici ve güzel bir çözüm gibi gözükse de içeridiği boya yüzünden sakıncalı olabilir. Tavşanın ayaklarını da boyar.
- Bazı tavşanlar tuvaletin tabanına serili olan kağıt vs.. gibi şeyleri kemirmeye çalışabilirler. Bu yüzden tuvalete mutlaka saman koymak gerekir.

Bizim son 1 seneden beri kullandığımız ve çok memnun kaldığımız yöntem oldukça pratik ve herkese şiddetle tavsiye ediyorum. Koku sorununu neredeyse tamamen çözüyor. Malzemeler: Yatak koruyucu örtü, talaş ve saman (kuru ot). Kirlenmiş tuvaleti değiştirmem toplam 5 dakikamı alıyor. Hazırlanması oldukça kolay.

1. Tuvaletinin tabanına "yatak koruyucu örtü" diye bilinen kağıtlardan serilir. Yatak örtüleri, bebek bezine benzer emici bir madeden yapılır. Yüzeyde ıslaklık kalmaz, tüm ıslaklık kağıdın içine hapsolduğu için kokuyu en aza indirir. Yatak örtülerini tüm büyük süpermarketlerde ve eczanelerde bulabilirsiniz ("hasta yatağı altlığı" diye de telaffuz ediliyor). Bebeklerin altını değiştirirken altdeğiştirme masalarının üzerine örtülen örtüler de aynı maddeden üretilmiştir, bunlar da kullanılabilir. Yatak örtüleri genellikle büyük boy gelir (90x60 cm gibi). Bunları tavşanınızın tuvaletine uyacak şekilde 2ye veya 3e kesmeniz gerekir. Her kututan 10 tane yatak örtüsü çıkıyor. Bunları 3e keserek 1 aylık tuvalet kağıdını hazır etmek mümkün. Tuvalet kutusununun tabanını tamamen kaplayacak bir şekilde yaydıktan sonra uzun gelen kısımlar içeriye doğru kıvrılır.


2. Üzerine kokusuz talaş serpilir. Bu zorunlu değil, sadece kokuyu kamufle etmek için ekstra bir yöntem. Talaş da kağıt gibi koku ve ıslaklık emici bir maddedir. Talaşsız sadece örtü kullanılabilir ama örtü kullanmadan sadece talaş kullanmak pratik bir çözüm değil çünkü ıslanmış talaşı temizlemek zor. Talaş seçerken önemli nokta: Kokulu (çam, limon gibi) talaşlara tavşanlar tepki gösterebilir. Kokusuz talaş tercih edilmelidir.

3. Kutusunun bir bölümüne de bolca saman/kuru ot koyulur. Saman ve otun amacı aslında tavşanın biraz dikaktini dağıtmak ve yatak örtüsünü kemirmesini engellemek, ayrıca tuvalette vakit geçirmeyi seviyorsa, ot yemesini sağlamak. Ot/saman koymadığınız takdirde tavşanınız yatak örtüsünü kemirebilir. Örtü sentetik maddeler içerdiği için bağırsak kilitlenmesine yol açabilir.

Sonuç: Koku yapmayan, kuru kalan ve değiştirmesi çok kolay olan bir tuvalet! Örtü kullanmanın bir avantajı da beyaz olmasıdır, böylece tavşanın idrarında bir renk değişimi var mı, sistik veya kanamalı bir hastalık geçiriyor olabilir mi rahatça takip edebilirsiniz. (Not: maydanoz, dereotu gibi demir oranı yüksek yeşillikler idrarı pembemsi boyar, kanama daha koyu renkli olur)

Temiz bir tuvaleti olan ve tuvaletinde rahat eden bir tavşan mutlu bir tavşandır. Bir tavşan sahibi daha ne ister. Bu konforlu, kuru ve temiz tuvaletinde çok rahat eden bir tavşan tanıyorum ben mesela. Hanımefendi orada takılıp epey vakit geçiriyor bazen...  Topi, yukardaki fotoğrafta görüldüğü gibi tuvaletinin içinde bacaklarını uzatmış, rahatça uzanmış. Bunu tuvaleti temizken mutlaka yapıyor. Heralde çok rahat, ondan!

Elime bir eldiven giyerek tüm kağıdı bir torbaya atmam, ve yeni malzemeleri yayarak hazır hale getirmem dediğim gibi 5 dakikamı bile almıyor. Koku

Başka alternatifler? Tavşan sahipleri, sizlerin yönetmi nedir?

Tüy dökülmesi

Tavşanlar üç ayda bir tüy dökerler. Bu dönemlerde kafes ve evde tüy yumakları oluşabilir, elektrik süpürgesi ile hergün etrafı temizlemek zorunda kalabilirsiniz. Bu dönemlerde yoğun olarak taranması gerekir.

Topi'yi standart telli pet fırçası ile taradığımda çıkan tüylerin sadece bir kısmı!


Tüy dökme dönemlerinde sık sık, normal zamanlarda da haftada bir defa mutlaka fırçalıyorum. Topi de taranmaya alıştı ve seviyor. Angora gibi uzun tüylü tavşanlar kimbilir ne kadar tüy döker tahmin edemiyorum!

Bu linkte tavşanların taranması ile bir video var:
Rabbit Care - Grooming Tips for your Rabbit - MonkeySee

Tavşan Kafesleri - Bölüm 1

Tavsan.org'a eklemek üzere üzerinde çalışmaya başladığım "Kafesler" yazımı sayfayı update edinceye kadar buradan yazmaya başlıyorum. Bu çok soru aldığım ve gözdüğüm kadarıyla tavşan sahiplerini sıkıntıya sokan bir konu. Kafesler hakkında sizin de önerileriniz, örnek kafes fotoğraflarınız, konu hakkında paylaşmak istediğiniz fikirler veya tavsiyelerini varsa her zaman bana 62@tavsan.org adresinden yollayabilirsiniz.




Tavşan Kafesleri

Kemirme tehlikesinden dolayı kedi köpek gibi evde sürekli serbest bırakamadığımız tavşanlar için evde belirli düzenlemeler yapmamız gerektiğinin altını çizmiştik (bunny proofing). Yaşam alternatifleri genellikle şu alternatifler arasından seçilir:

1. Evin tek bir odası tamamen tavşana tahsis edilebilir (kapalı balkon gibi)
2. Belirli bir odanın bir bölümü tavşana tahsis edilir (bundan daha evvel blogdaki yaşam alternatifleri yazımda bahsetmiştim)
3. Tavşan bahçede bir kafes/klübe içerisinde yaşar
4. Tavşan kafesi alınır

Tavşan günde birkaç saatini evde ev halkı ile beraber serbestçe dolaşarak geçirir, daha sonra uyku, tuvalet, kemirme ve beslenme ihtiyaçlarını karşılaması için odasına veya kafesine konulur. Genellikle şehiriçinde yaşayan tavşan sahipleri tercihlerini kafesten yana yapıyor.

Tavşanın bu kadar uzun bir zamanı geçireceği kafes seçimi önemli bir karar ve tavşanın hayatının kalitesi ve sağlığı açısından bence çok önemli hatta kritik bir yatırım. Kafesi hazır satın alabilir veya kendiniz inşa edebilirsiniz. Bu yazımda dikkat edilmesi gereken önemli noktalar hakkında bilgi vereceğim:


Tavşan kafeslerinde dikkat edilmesi gereken temel noktalar

Kafes yapısı ve boyutları

• Tavşan kafeslerinin minimum ölçüleri belirlenirken tavşanın boyunun 3 veya 4 katı olması kuralı kullanılır. Buna göre Türkiye’de satılan standart bir tavşan için minimum kafes uzunluğu 90-100 cm, genişlik ise 40-50 cm olmalıdır. Ne kadar büyük olursa tavşan için o kadar iyidir.
• Tavşan kafeslerinin tabanının düz olması gerekir. Metal tel tabanlar tavşanların ayak tabanlarını acıtır ve zarar verir.
• Havalanması ve ışık alması için duvarları tel kafesler tercih edilmeli.
• Kafesin içinde klübe, tuvalet, mama kapları dışında tavşanın hareket edebileceği, ve rahatça uzanıp yatabileceği bir alanı olmasına dikkat edilmeli.

Kafesin içinde bulunması gerekenler

• Mama ve su kapları
• Tuvalet
• Kafesin içinde tavşanın saklanabileceği özel bir mini klübe veya odacık. Bu odacığın mutlaka iki kapısı olmalı (giriş-çıkış).
• Saman, kuru yonca tavşan bakımının olmazsa olmazlarıdır. Bunlar tavşanın kafesinde ve tuvaletinin içine bolca bulunmalı.
• Kemirmesi için oyuncaklar

Topi diyor ki: "Hepsi benim şahsıma ait"

Tavşan beslemek için ihtiyacınız olan şeylerin tümü ve daha fazlası (Soldan başlayarak):
Talaş, kemirme için oyuncak tahta, sıkıştırılmış yonca yaprağı peletleri (önemli), kemirme taşı, tüy yoplama aparatı, su biberonu, su şişesi (iyi su kullanalım), tavşanlar için üretilmiş bonbonlar, kuru arpa ve buğday, tavşan fırçası, ödül stick'leri, tavşan yemi.

En önemlisi, alerjik değilseniz saman. Çok zor sayılmaz di mi?

Kuru otsuz ve samansız olmaz!

Fotoğrafta görülmekte olan naçizane metal top gördüğüm en yararlı tavşan ürünlerinden biridir. Neden mi? Efendim, topun içini kuru ot veya saman ile dolduruyorsunuz. Sayın bunny hazretleri de canı istediği an bu otlardan dilediği kadar tüketiyor, canı sıkılırsa topla oynuyor, yuvarlıyor ve işin en güzel yanı: ortalık batmıyor. Yani... azıcık batıyor tabii ama az.

Çok yararlı. Şiddetle tavsiye.

Wikihow of the day: "How to Care for a House Rabbit"

Hergün yayınlanan wikiHow serisinin en yeni makalelerinden biri evcil tavşan bakımı hakkında.
Özet bilgi isteyenlere..
http://www.wikihow.com/Care-for-a-House-Rabbit